Kiedy i jak powstał islam? Historia, wierzenia i dogmaty

Początki islamu i misja Mahometa

Islam pojawił się w pierwszej połowie VII wieku na Półwyspie Arabskim. Za jego twórcę uznaje się Mahometa (Muhammad Ibn Abd Allah, ok. 570–632), którego muzułmanie uważają za największego i ostatniego proroka wysłanego przez Boga (Allaha) do ludzkości.

Przełomowym momentem było pierwsze objawienie, jakiego Mahomet doznał w 610 roku. Ukazał mu się wówczas archanioł Gabriel, powołując go do głoszenia wiary w jednego Boga. Pierwszymi wyznawcami islamu stały się osoby z najbliższego otoczenia proroka: jego żona Chadiżdża, stryj Abu Talib oraz syn stryja, Ali.

Hidżra – początek ery muzułmańskiej

Początkowo Mahomet głosił swoją misję w rodzinnej Mekkce, gdzie zyskał zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Opór ze strony przeciwników monoteizmu zmusił go do ucieczki do Medyny w 622 roku. To wydarzenie, znane jako hidżra (z arab. „emigracja”), jest uznawane za początek ery muzułmańskiej i stanowi pierwszy rok w kalendarzu islamskim.

Ciekawostka: Okres przed pojawieniem się islamu określa się arabskim słowem dżahilijja, co oznacza „czas nieświadomości” lub „ciemnoty”.

Okres medyński – ugruntowanie i ekspansja islamu

W okresie medyńskim, trwającym od 622 do 632 roku, islam ukształtował się jako samodzielna religia, odrębna od judaizmu i chrześcijaństwa. Ustalono wówczas kluczowe praktyki:

• Dzień świąteczny: piątek (zamiast soboty).
• Kierunek modlitwy (kibla): zmieniono z Jerozolimy na Mekkę.
• Miesiąc postu: wprowadzono ramadan.
• Pierwsza świątynia: zbudowano pierwszy meczet.

Okres ten był również czasem ekspansji militarnej. Mahomet i jego zwolennicy podporządkowali sobie wiele plemion arabskich, a w 630 roku opanowali Mekkę, której mieszkańcy ostatecznie przyjęli monoteizm.

Czy wiesz, że... aby zostać muzułmaninem, wystarczy trzykrotnie wypowiedzieć szahadę, czyli wyznanie wiary: „Oświadczam, że nie ma boga prócz Allaha, a Mahomet/Muhammad jest Jego prorokiem”.

Islam po śmierci Mahometa

Po śmierci Mahometa w 632 roku władzę przejął jego teść, Abu Bakr, który przyjął tytuł kalifa. Rozpoczął on okres panowania tzw. Kalifów Sprawiedliwych, podczas którego muzułmanie rozpoczęli podboje ludów poza Półwyspem Arabskim. W efekcie islam przekształcił się z religii narodowej w uniwersalną, docierając w VII wieku do Afryki Północnej, Azji Zachodniej, a nawet Indii i Chin.

Dogmaty wiary w islamie

Wiarę muzułmańską definiuje pięć fundamentalnych dogmatów:

1. Wiara w Jedynego Boga (Allaha): Centralna idea to tauhid (jedyność Boga). Islam odrzuca koncepcję Trójcy Świętej, a Jezusa uznaje za proroka, nie Syna Bożego. Obowiązuje także bezwzględny zakaz artystycznego przedstawiania Allaha.
2. Wiara w anioły: Uznaje się istnienie aniołów jako wysłanników Boga, takich jak Dżibril (Gabriel) czy Mika'il (Michał).
3. Wiara w święte księgi: Świętą księgą jest Koran, podyktowany Mahometowi przez archanioła Gabriela. Muzułmanie uznają również Torę i Ewangelie, ale wierzą, że ich pierwotny przekaz został zniekształcony.
4. Wiara w proroków: Allah wysyłał proroków, by przekazywali Jego wolę. Do tego grona zaliczani są m.in. Adam, Noe, Abraham, Mojżesz i Jezus. Mahomet jest uznawany za ostatniego i najważniejszego z nich („pieczęć proroków”).
5. Wiara w Dzień Sądu Ostatecznego: W tym dniu zmarli zostaną wskrzeszeni i osądzeni za swoje uczynki. Sprawiedliwi trafią do nieba, a grzesznicy do piekła.

Pięć filarów islamu (praktyka religijna)

Oprócz dogmatów, każdego muzułmanina obowiązuje pięć filarów (arkan), które stanowią podstawę praktyki religijnej:

• Szahada: Wyznanie wiary w jednego Boga.
• Salat: Modlitwa odmawiana pięć razy dziennie w kierunku Mekki.
• Zakat: Jałmużna na rzecz ubogich.
• Saum: Post w miesiącu ramadan, od wschodu do zachodu słońca.
• Hadżdż: Pielgrzymka do Mekki, którą należy odbyć co najmniej raz w życiu, jeśli pozwalają na to warunki.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy dokładnie powstał islam?

Islam powstał w pierwszej połowie VII wieku na Półwyspie Arabskim, a za symboliczny początek jego ery uznaje się rok 622 (hidżra).

Kto jest twórcą islamu?

Za twórcę islamu uważa się proroka Mahometa (ok. 570-632), który według wierzeń muzułmanów otrzymał objawienia od Boga (Allaha).

Co to jest Koran?

Koran to święta księga islamu, która zawiera objawienia przekazane Mahometowi przez archanioła Gabriela. Jest fundamentem wiary i prawa muzułmańskiego.

Jakie są główne obowiązki muzułmanina?

Główne obowiązki, zwane filarami islamu, to: wyznanie wiary (szahada), pięciokrotna modlitwa w ciągu dnia, jałmużna, post w ramadanie oraz pielgrzymka do Mekki.