Kiedy powstał język polski? Historia i kluczowe daty

Początki języka polskiego

Język polski zaczął się kształtować jako odrębny język w X wieku. Jego rozwój był zatem ściśle związany z powstawaniem i rozwojem polskiej państwowości.

Periodyzacja historii polszczyzny

Językoznawca Zenon Klemensiewicz podzielił historię polszczyzny na dwa główne okresy:

• okres przedpiśmienny (do połowy XII w.)
• okres piśmienny (od połowy XII w.)

W przedstawionej przez Klemensiewicza periodyzacji na okres piśmienny składają się: doba staropolska (od poł. XII w. do przełomu XV/XVI w.), doba średniopolska (od XVI w. do lat 80. XVIII w.) i doba nowopolska (od lat 80. XVIII w. do 1939 r.). Językoznawca i polonista Bogdan Walczak proponuje bardzo podobny podział, ale uzupełnia go o polszczyznę współczesną (po 1939 r.).

Pierwsze zapisy w języku polskim

Za datę otwierającą okres piśmienny w historii języka polskiego uznaje się 7 lipca 1136 r., czyli dzień wydania bulli papieskiej przez papieża Innocentego II. Dokument ten, nazwany później bullą gnieźnieńską, znosił zwierzchność arcybiskupstwa magdeburskiego nad gnieźnieńskim. Choć napisano go po łacinie, zawierał ponad 400 polskich nazw własnych (osobowych i miejscowych).

Należy jednak zaznaczyć, że polskie nazwy własne (imiona, nazwy geograficzne) pojawiały się już wcześniej w tekstach łacińskich – znajdziemy je bowiem w zapisku „Geograf Bawarski” (ok. połowy IX w.), w najstarszym znanym dokumencie polskim „Dagome iudex” (ok. 991 r.), a także w Kronice Thietmara (początek XI w.) oraz w Kronice Galla Anonima (początek XII w.).

Najstarsze polskie zdanie i teksty

Najstarsze w pełni polskie zdanie znajduje się w datowanej na 1270 r. „Księdze henrykowskiej” i brzmi następująco: „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj” (współcześnie: „Daj, niech ja pomielę, a ty odpoczywaj”).

Natomiast pierwsze teksty, które w całości zostały napisane w języku polskim, zaczęły pojawiać się na przełomie XIII i XIV wieku. Należą do nich:

• „Bogurodzica”
• „Kazania świętokrzyskie”
• „Psałterz floriański”

Uwaga: wspomniane powyżej teksty i dokumenty – od „Bulli gnieźnieńskiej” po „Psałterz floriański” – wymieniane są zazwyczaj jako zabytki języka polskiego, nawet jeśli spisano je w obcym języku i zawierają tylko pojedyncze polskie nazwy.

Co uważacie o naszym języku? Czy podoba Wam się jego brzmienie? Czy są jakieś słowa lub zagadnienia, które sprawiają Wam trudności? Zachęcamy do dzielenia się opiniami i przemyśleniami na temat polszczyzny w komentarzach.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy zaczął kształtować się język polski?

Język polski zaczął się kształtować jako odrębny język w X wieku, a jego rozwój był ściśle związany z formowaniem się państwa polskiego.

Jak brzmi najstarsze zapisane zdanie po polsku?

Najstarsze znane zdanie w języku polskim to „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj”, zapisane w „Księdze henrykowskiej” w 1270 roku.

Jaki dokument uważa się za początek piśmiennej historii języka polskiego?

Za symboliczny początek okresu piśmiennego uważa się bullę gnieźnieńską z 7 lipca 1136 roku. Dokument ten, mimo że napisany po łacinie, zawierał ponad 400 polskich nazw własnych, co czyni go kluczowym zabytkiem językowym.