Kiedy jest Boże Narodzenie? Daty, tradycje i zwyczaje świąteczne

Kiedy wypada Boże Narodzenie?

Boże Narodzenie to święto stałe w kalendarzu liturgicznym, które przypada zawsze 25 grudnia. Jest to data obowiązująca w kościołach zachodnich, posługujących się kalendarzem gregoriańskim.

Różnice w datach: Kalendarz juliański

Należy pamiętać, że 25 grudnia w kalendarzu juliańskim, używanym w kościołach wschodnich, odpowiada 7 stycznia w kalendarzu gregoriańskim. Z tego powodu chrześcijanie prawosławni oraz grekokatolicy świętują Narodzenie Pańskie z dwutygodniowym opóźnieniem w stosunku do wiernych Kościoła rzymskokatolickiego oraz wspólnot protestanckich (choć nie wszystkie odłamy protestantyzmu obchodzą Boże Narodzenie).

Boże Narodzenie w Polsce: Dwa dni świąt

W tradycji rzymskokatolickiej święta Bożego Narodzenia trwają dwa dni. W kalendarzu liturgicznym Uroczystość Narodzenia Pańskiego przypada 25 grudnia, natomiast 26 grudnia obchodzone jest święto św. Szczepana, pierwszego męczennika. W Polsce zarówno 25, jak i 26 grudnia są dniami ustawowo wolnymi od pracy.

Historia daty 25 grudnia

Choć naszą erę liczymy od narodzin Jezusa, 25 grudnia nie jest jego historyczną datą urodzin. Współcześni historycy przyjmują, że Jezus urodził się w rzeczywistości między 7 a 5 rokiem przed naszą erą, jednak dokładna data nie jest znana.

Data 25 grudnia nie została wybrana przypadkowo. W tym dniu w Cesarstwie Rzymskim obchodzono święto narodzin boga Mitry, zwanego Niezwyciężonym Słońcem. Kościół, dążąc do wyeliminowania pogańskich kultów, postanowił „schrystianizować” tę datę, wprowadzając w miejsce narodzin pogańskiego bóstwa – narodziny Chrystusa. Nawiązanie było o tyle trafne, że sam Jezus jest nazywany w Biblii „słońcem sprawiedliwości” (Ml 3, 20) i „światłością świata” (J 8, 12).

Pierwsze udokumentowane wzmianki o obchodzeniu Bożego Narodzenia 25 grudnia pochodzą z drugiej połowy IV wieku, a święto rozpowszechniło się w całej Europie dopiero w VIII wieku.

Tradycje i zwyczaje bożonarodzeniowe

Z biegiem stuleci wokół świąt Bożego Narodzenia narosło wiele zwyczajów, różniących się w zależności od kraju i wyznania. Do najpopularniejszych i najbardziej uniwersalnych tradycji należą:

• Ubieranie choinki i dekorowanie domu.
• Wystawianie jasełek.
• Budowanie szopek bożonarodzeniowych.
• Śpiewanie kolęd.

Wigilia Bożego Narodzenia – 24 grudnia

W Polsce i niektórych innych krajach dniem szczególnym jest 24 grudnia – Wigilia Bożego Narodzenia. Słowo „wigilia” oznacza dzień poprzedzający święto. Centralnym punktem tego dnia jest uroczysta wieczerza w gronie rodzinnym. Zgodnie z tradycją, rozpoczyna się ona wraz z pojawieniem się na niebie pierwszej gwiazdki, symbolizującej Gwiazdę Betlejemską.

Podczas wieczerzy wigilijnej bliscy dzielą się opłatkiem, składają sobie życzenia, wręczają prezenty i wspólnie śpiewają kolędy. Na stole powinno znaleźć się dodatkowe nakrycie dla niespodziewanego gościa oraz 12 postnych potraw. Ich rodzaj zależy od tradycji regionalnych i rodzinnych. Najczęściej podawane dania to:

• Barszcz z uszkami lub zupa grzybowa
• Pierogi z kapustą i grzybami
• Karp smażony lub w galarecie
• Śledzie na różne sposoby
• Kutia, makowiec, sernik

Warto wiedzieć: Spożywanie dań mięsnych podczas kolacji wigilijnej nie jest grzechem. Konferencja Episkopatu Polski jedynie zachęca do zachowania postu w tym dniu, ale go nie nakazuje.

Pasterka – msza o północy

Po kolacji wigilijnej wielu wiernych udaje się do kościoła na pasterkę. Jest to uroczysta msza święta odprawiana w nocy z 24 na 25 grudnia (o północy lub w godzinach wieczornych), która inauguruje obchody Uroczystości Narodzenia Pańskiego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy dokładnie obchodzi się Boże Narodzenie?

Boże Narodzenie w kościołach zachodnich (m.in. rzymskokatolickim) przypada 25 grudnia. W kościołach wschodnich (m.in. prawosławnym), które posługują się kalendarzem juliańskim, jest to 7 stycznia według kalendarza gregoriańskiego.

Czy udział w pasterce jest obowiązkowy?

Nie, uczestnictwo w pasterce nie jest obowiązkowe dla katolików. Obowiązkowy jest natomiast udział w dowolnej mszy świętej odprawianej w dniu 25 grudnia, ponieważ Boże Narodzenie jest świętem nakazanym.

Czy 26 grudnia jest dniem wolnym od pracy w Polsce?

Tak, w Polsce zarówno 25 grudnia (pierwszy dzień Bożego Narodzenia), jak i 26 grudnia (święto św. Szczepana) są dniami ustawowo wolnymi od pracy.