Kiedy i jak powstało pismo? Od pisma klinowego do alfabetu

Pismo klinowe – najstarszy system zapisu

Pismo klinowe (określane również jako pismo grotowe lub ćwiekowe) zostało stworzone przez Sumerów, mieszkańców Dolnej Mezopotamii. Początkowo miało charakter obrazkowy (piktograficzny), jednak z czasem ewoluowało w system sylabowy. Ten innowacyjny sposób zapisu został przejęty przez inne ludy Azji Zachodniej, w tym Babilończyków i Asyryjczyków.

Sama nazwa pismo klinowe nawiązuje do charakterystycznego kształtu znaków, który był efektem żłobienia trzcinowym lub kościanym rylcem w miękkich glinianych tabliczkach.

Warto wiedzieć: Przed powstaniem pisma jego funkcje pełniły między innymi malowidła naskalne (np. w jaskini Lascaux we Francji), środki mnemotechniczne (np. pismo węzełkowe „kipu” używane przez Inków) oraz symbole (np. listy muszelkowe „aroko” stosowane przez plemiona Afryki Zachodniej).

Pismo egipskie – hieroglify

Nieco później niż pismo klinowe, bo około 3000 r. p.n.e., pojawiło się pismo egipskie. Był to system ideograficzny (obrazkowy), który występował w trzech głównych formach:

• Hieroglify – najstarsza i najbardziej uroczysta odmiana.
• Pismo hieratyczne – uproszczona forma do codziennego użytku.
• Pismo demotyczne – najmłodsza i najbardziej uproszczona wersja.

Pismo fenickie – pierwszy alfabet na świecie

Przełomem w historii pisma było powstanie pierwszego na świecie alfabetu – pisma fenickiego, które datuje się na około 1200 r. p.n.e. Alfabet ten składał się z 22 znaków fonetycznych, które były wyłącznie spółgłoskami (samogłoski odczytywano z kontekstu). Charakterystyczną cechą był kierunek zapisu od prawej do lewej strony oraz stosowanie pionowej kreski do oddzielania wyrazów.

Od alfabetu greckiego do łacińskiego

Pismo fenickie zostało przejęte i udoskonalone przez starożytnych Greków. Dodali oni nowe litery oznaczające samogłoski oraz zmienili kierunek pisania. Po okresie eksperymentów, około VI w. p.n.e., utrwalił się zapis od lewej do prawej, dając początek alfabetowi greckiemu.

W VIII w. p.n.e. alfabet grecki dotarł do Starożytnego Rzymu. Zamieszkujące region Lacjum plemię Latynów dostosowało go do swojego języka, tworząc w ten sposób alfabet łaciński. To właśnie na nim opiera się współczesny alfabet polski oraz wiele innych alfabetów na całym świecie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jakie jest najstarsze pismo na świecie?

Za najstarsze pismo na świecie uznaje się pismo klinowe, wynalezione przez Sumerów w Mezopotamii około 3500 lat p.n.e. Jego powstanie symbolicznie oddziela prehistorię od starożytności.

Kto wynalazł pierwszy alfabet?

Pierwszy alfabet został stworzony przez Fenicjan około 1200 r. p.n.e. Składał się on z 22 spółgłosek i był zapisywany od prawej do lewej strony.

Jak powstał alfabet łaciński, którego używamy w Polsce?

Alfabet łaciński powstał na bazie alfabetu greckiego. W VIII w. p.n.e. plemię Latynów w Starożytnym Rzymie zaadaptowało alfabet grecki do swojego języka, dając początek systemowi pisma, na którym opiera się m.in. współczesny język polski.