Kiedy jest Halloween? Data, historia i zwyczaje

Kiedy wypada Halloween?

Halloween należy do świąt stałych i co roku wypada tego samego dnia – 31 października. Jest to wigilia Dnia Wszystkich Świętych, co tłumaczy pochodzenie nazwy od angielskiego All Hallows’ Eve.

Historia i pochodzenie Halloween

Celtyckie korzenie: Święto Samhain

Korzeni Halloween można dopatrywać się w starożytnym święcie Samhain, obchodzonym przez Celtów z okazji zakończenia żniw i końca roku kalendarzowego.

Ciekawostka: Według celtyckich wierzeń, w nocy z 31 października na 1 listopada zacierała się granica między zaświatami a światem żywych, dzięki czemu duchy zmarłych mogły wrócić na ziemię. Dusze osób, które odeszły w mijającym roku, wykorzystywały tę okazję do znalezienia i przejęcia ciała osoby żyjącej. Aby je odstraszyć, Celtowie zakładali specjalne kostiumy oraz maski. Rozpalali także wielkie ogniska, które miały przyciągać dobre duchy i odganiać te złe. W trakcie ceremonii składano bogu śmierci ofiary z ludzi i zwierząt.

Z Irlandii do Ameryki i Europy

Po pojawieniu się chrześcijaństwa zwyczaje związane z obchodami Samhain w wielu miejscach zanikły. Pewne elementy przetrwały jednak na terenie Irlandii. Wraz z falą irlandzkich imigrantów w latach 40. XIX wieku, tradycje te przedostały się do Stanów Zjednoczonych oraz Kanady.

Do Europy Zachodniej Halloween dotarło znacznie później, bo dopiero w drugiej połowie XX wieku, a do krajów Europy Środkowo-Wschodniej – po 1989 roku. Obecnie w Polsce obchodzą je głównie ludzie młodzi, podczas gdy starsze pokolenia podchodzą do „święta duchów” bardziej sceptycznie.

Najpopularniejsze zwyczaje i tradycje Halloween

Współczesne obchody Halloween nawiązują do dawnych tradycji, choć w złagodzonej formie. Zamiast ofiar, mamy przebieranie się w kostiumy demonów, upiorów, zombie, czarownic czy wampirów.

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem święta jest jack-o'-lantern, czyli lampion z wydrążonej dyni. Zwyczaj ten również pochodzi od Celtów, którzy zamiast dyni używali rzepy, by odstraszać złe duchy.

Do współczesnych zwyczajów Halloween należą między innymi:

• Cukierek albo psikus (ang. trick or treat) – dzieci przebrane w halloweenowe kostiumy chodzą po okolicy i pukają do domów sąsiadów, prosząc o słodycze.
• Wizyty na strasznych farmach (ang. scary farm) – specjalnie budowane scenerie, często inspirowane horrorami, popularne zwłaszcza wśród młodzieży.
• Odprawianie wróżb – na przykład wróżenie ze spodków, przeskakiwanie nad świeczkami czy rzucanie orzecha do ogniska.
• Łowienie jabłek (ang. apple bobbing) – zabawa zręcznościowa polegająca na wyławianiu zębami jabłek pływających w misce z wodą.
• Przystrajanie domów – Amerykanie ozdabiają swoje domy dyniami, sztucznymi pajęczynami, kościotrupami i nietoperzami. Dzieci pukają po cukierki tylko do tak udekorowanych domów.
• Bale maskowe i imprezy przebierańców – tradycyjnie obowiązują straszne kostiumy, ale popularne są też przebrania za superbohaterów czy celebrytów.

Ciekawostka: W tradycji słowiańskiej za odpowiednik Samhain uznaje się Dziady – obrzęd zaduszny, podczas którego nawiązywano kontakt z duszami przodków, aby zyskać ich przychylność i zapewnić sobie urodzaj. Dziady odprawiano m.in. w nocy z 31 października na 1 listopada.

Halloween w Polsce a stanowisko Kościoła Katolickiego

Chociaż dzisiejsze Halloween ma charakter głównie komercyjny i rozrywkowy, Kościół katolicki sprzeciwia się jego obchodom. W swojej krytyce duchowni wskazują na pogański rodowód święta, banalizację śmierci oraz niezgodność z chrześcijańską wiarą w życie wieczne. Przestrzegają również, że udział w zabawach halloweenowych może otwierać na działania demoniczne, zrównując je z praktykami okultystycznymi.

W odpowiedzi Kościół promuje katolicką alternatywę – Holyween (Noc Wszystkich Świętych). Proponuje się, by 31 października dzieci przebierały się za postacie świętych i uczestniczyły w korowodach oraz nabożeństwach.

A czy Wy przebieracie się na Halloween i bierzecie udział w okolicznościowych zabawach? Co uważacie o rosnącej popularności tego święta w naszym kraju? Czy Waszym zdaniem obchody Halloween kłócą się z obchodami Uroczystości Wszystkich Świętych? Czekamy na wszystkie opinie i refleksje w komentarzach.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy jest Halloween?

Halloween jest świętem stałym i co roku wypada tego samego dnia – 31 października.

Skąd pochodzi Halloween?

Halloween wywodzi się z celtyckiego święta Samhain, obchodzonego z okazji końca żniw. Tradycja ta została przeniesiona do Stanów Zjednoczonych przez irlandzkich imigrantów w XIX wieku.

Na czym polega zwyczaj "cukierek albo psikus"?

"Cukierek albo psikus" (ang. trick or treat) to zabawa, w której dzieci w halloweenowych kostumach odwiedzają domy w sąsiedztwie, prosząc o słodycze.

Jak Kościół katolicki odnosi się do Halloween?

Kościół katolicki sprzeciwia się Halloween ze względu na jego pogańskie korzenie, banalizację śmierci oraz postrzeganie niektórych zabaw jako praktyk okultystycznych, które mogą być niezgodne z wiarą chrześcijańską.