Co grozi za plagiat? Wyjaśniamy kary i konsekwencje prawne

Odpowiedzialność karna za plagiat

Zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, „kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3”.

Polskie prawo przewiduje taką samą karę za rozpowszechnianie tudzież publiczne zniekształcanie cudzego utworu lub artystycznego wykonania bez podania nazwiska/pseudonimu twórcy (art. 115 ust. 2).

Należy podkreślić, że plagiat jest przestępstwem publicznoskargowym, czyli ściganym z urzędu. Oznacza to, że organy ścigania (policja, prokuratura) po przyjęciu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa same wszczynają postępowanie i składają akt oskarżenia przed sądem – skarga prywatna pokrzywdzonego jest w tym przypadku zbędna. Co więcej, zawiadomienie może złożyć każdy, również osoba niezwiązana ze sprawą.

Odpowiedzialność cywilnoprawna za plagiat

Plagiator musi liczyć się także z konsekwencjami cywilnoprawnymi swoich działań, które zostały omówione w art. 78 ust. 1 wspomnianej ustawy o prawie autorskim. Zgodnie z tymi regulacjami twórca może zażądać:

• zaniechania działań, które naruszają jego autorskie prawa osobiste;
• usunięcia skutków tych działań, w tym złożenia publicznego oświadczenia;
• zadośćuczynienia;
• zapłaty ustalonej sumy pieniędzy na wskazany cel społeczny.

Kto może dochodzić roszczeń po śmierci twórcy?

Po śmierci twórcy o ochronę praw autorskich może wystąpić jego małżonek, a w przypadku jego braku bądź śmierci, możliwość wniesienia powództwa posiadają kolejno: zstępni, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa albo stowarzyszenie twórców bądź inna organizacja zarządzająca prawami autorskimi zmarłego (art. 78 ust. 2 i 3).

Inne konsekwencje – odpowiedzialność dyscyplinarna

Oprócz odpowiedzialności cywilnoprawnej i karnej, plagiator zazwyczaj ponosi również odpowiedzialność dyscyplinarną (np. student, który popełnił plagiat, może zostać wydalony z uczelni albo utracić tytuł zawodowy).

Plagiat – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jaka jest maksymalna kara więzienia za plagiat?

Zgodnie z art. 115 ustawy o prawie autorskim, za przywłaszczenie sobie autorstwa cudzego utworu grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat.

Czy plagiat jest ścigany z urzędu?

Tak, plagiat jest przestępstwem publicznoskargowym. Oznacza to, że organy ścigania (policja, prokuratura) wszczynają postępowanie z urzędu po otrzymaniu zawiadomienia, które może złożyć każdy.

Jakie są konsekwencje cywilne plagiatu?

Twórca, którego prawa naruszono, może żądać m.in. zaniechania dalszych naruszeń, usunięcia ich skutków (np. poprzez publiczne oświadczenie), zadośćuczynienia pieniężnego lub wpłaty określonej sumy na cel społeczny.

Czy student może zostać ukarany za plagiat pracy dyplomowej?

Tak. Oprócz odpowiedzialności karnej i cywilnej, student ponosi również odpowiedzialność dyscyplinarną. Za plagiat pracy dyplomowej lub innej pracy zaliczeniowej grozi mu wydalenie z uczelni, a nawet utrata już nadanego tytułu zawodowego.