Co grozi za mobbing w pracy? Kary i odpowiedzialność pracodawcy

Definicja mobbingu w Kodeksie pracy

Zgodnie z art. 943 § 2 Kodeksu pracy, w polskim prawie mobbingiem określa się:

„działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników”.

Przykłady zachowań mobbingowych

Do działań i zachowań noszących znamiona mobbingu należą między innymi:

• zniesławianie i wyśmiewanie,
• nieuzasadniona krytyka,
• obraźliwe gesty i wyzywanie,
• obmawianie,
• stosowanie gróźb i pogróżek,
• ostentacyjne lekceważenie i niedopuszczanie do głosu,
• unikanie kontaktu i izolowanie od reszty współpracowników,
• podważanie kompetencji,
• odbieranie przydzielonych wcześniej zadań lub zarzucanie pracą,
• celowe wprowadzanie w błąd,
• zastraszanie zwolnieniem,
• aluzje seksualne,
• stosowanie przemocy fizycznej.

Należy podkreślić, że o mobbingu mówimy nie tylko w sytuacji, gdy wspomnianych działań i zachowań dopuszcza się pracodawca, ale również kiedy pozwala sobie na nie przełożony tudzież współpracownik lub współpracownicy.

Odpowiedzialność pracodawcy za mobbing

Polskie prawo zobowiązuje pracodawcę do przeciwdziałania mobbingowi (art. 943 § 1 kp), tym samym czyniąc go odpowiedzialnym za wszystkie przypadki tego rodzaju nadużyć, bez względu na to, kto jest mobberem w firmie. Natomiast pracownikowi, który był mobbingowany, daje możliwość rozwiązania umowy o pracę oraz ubiegania się o zadośćuczynienie bądź odszkodowanie.

Jakie roszczenia przysługują ofierze mobbingu?

Pracownik, u którego mobbing wywołał rozstrój zdrowia, może dochodzić od pracodawcy odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. (art. 943 § 3 kp)

Pracownik, który wskutek mobbingu rozwiązał umowę o pracę, ma prawo dochodzić od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów. (art. 943 § 4 kp)

Czy mobbing to przestępstwo?

W polskim prawie mobbing nie jest klasyfikowany jako przestępstwo; wspomina o nim tylko Kodeks pracy, a nie Kodeks karny. Tym samym mobbing nie może być przestępstwem ściganym z urzędu. Oznacza to, że zbieranie materiału dowodowego (którym mogą być np. maile, nagrania) leży po stronie osoby poszkodowanej – ofiary, a nie organów ścigania.

W przypadku ubiegania się o zadośćuczynienie i odszkodowanie na podstawie art. 943 Kodeksu pracy poszkodowany pozywa zawsze pracodawcę, nawet jeśli ten nie jest mobberem. Warto jednak wspomnieć, że ofiara może dochodzić swoich roszczeń również bezpośrednio wobec osoby mobbującej w postępowaniu cywilnym, np. na podstawie art. 444 Kodeksu cywilnego (wywołanie rozstroju zdrowia) albo na podstawie art. 415: „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.

Ponadto pracodawca ma obowiązek ukarać sprawcę mobbingu, np. przenosząc go na inne stanowisko, obniżając mu pensję, pozbawiając go premii, a nawet pociągając do odpowiedzialność materialnej za wyrządzoną szkodę.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest mobbing w świetle prawa?

Zgodnie z art. 943 § 2 Kodeksu pracy, mobbing to uporczywe i długotrwałe nękanie lub zastraszanie pracownika, które wywołuje u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej i ma na celu jego poniżenie lub wyeliminowanie z zespołu.

Kto jest odpowiedzialny za mobbing w miejscu pracy?

Odpowiedzialność prawną za mobbing w miejscu pracy zawsze ponosi pracodawca. Ma on obowiązek przeciwdziałania takim zjawiskom, niezależnie od tego, czy sprawcą jest on sam, przełożony czy inny współpracownik.

Jaka kara grozi za mobbing?

Ofiara mobbingu może dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (jeśli mobbing wywołał rozstrój zdrowia) oraz odszkodowania (jeśli z powodu mobbingu rozwiązała umowę o pracę). Pracodawca ma też obowiązek ukarać sprawcę, np. poprzez obniżenie pensji lub przeniesienie.

Czy mobbing jest przestępstwem ściganym z urzędu?

Nie, mobbing w polskim prawie nie jest klasyfikowany jako przestępstwo w Kodeksie karnym. Jest uregulowany w Kodeksie pracy, co oznacza, że to ofiara musi udowodnić jego wystąpienie w postępowaniu cywilnym.