Kiedy powstał buddyzm? Historia, założyciel i podstawowe założenia

Siddhartha Gautama – od księcia do założyciela buddyzmu

Siddhartha Gautama, uważany za założyciela buddyzmu, urodził się około 560 r. p.n.e. we wsi Lumbini (obecne tereny Nepalu). Przyszedł na świat w rodzinie królewskiej, stąd też dorastał otoczony luksusami i przepychem. Jak głosi legenda, zdecydował się jednak porzucić to beztroskie życie po tym, jak podczas spaceru zobaczył cztery postacie: człowieka starego, chorego, zmarłego oraz żebrzącego ascetę. Ich widok stał się dla Siddharthy impulsem do pozostawienia rodziny i bogactwa, opuszczenia pałacu i wyruszenia w podróż w poszukiwaniu prawdy. Wydarzenie to tradycja buddyjska nazywa Wielkim Odejściem.

Droga do Oświecenia

Przez kilka lat Siddhartha medytował, oddawał się surowym umartwieniom i pobierał nauki u różnych nauczycieli. Mimo wysiłków nie zdołał uwolnić się od cierpienia. W końcu usiadł pod drzewem figowym w miejscowości Bodh Gaja, postanawiając nie ruszać się, dopóki nie osiągnie duchowego oświecenia. Po 7 tygodniach medytacji udało mu się osiągnąć cel – poznał swoje poprzednie wcielenia, tajemnicę cierpienia oraz drogę do wyzwolenia, stając się tym samym Buddą, czyli Oświeconym. Miało to miejsce ok. 525 r. p.n.e.

UWAGA: Słowo „Budda” pisane wielką literą oznacza Siddharthę Gautamę. Natomiast pisane małą literą – „budda” – odnosi się do każdej innej „Przebudzonej” osoby (sankr. buddha to „przebudzony, oświecony”). Przydomek „Siakjamuni” nawiązuje do rodu Śakjów, z którego wywodził się Budda.

Cztery Szlachetne Prawdy – fundament buddyzmu

Siedem tygodni po osiągnięciu nirwany, Budda Siakjamuni w swoim pierwszym kazaniu, znanym jako „Kazanie o Wprawieniu w Ruch Koła Dharmy”, przedstawił Cztery Szlachetne Prawdy, które stanowią podstawę buddyzmu. Są to:

1. Pierwsza Szlachetna Prawda o Cierpieniu, według której życie ludzkie jest cierpieniem (dukkha).
2. Druga Szlachetna Prawda o Przyczynie Cierpienia, mówiąca, że źródłem cierpienia jest pragnienie, które prowadzi do powtórnych narodzin.
3. Trzecia Szlachetna Prawda o Ustaniu Cierpienia, która głosi, że cierpienie ustanie po wyzwoleniu się ze wszystkich pragnień.
4. Czwarta Szlachetna Prawda o Ścieżce Prowadzącej do Ustania Cierpienia, zgodnie z którą wyzwolenie można osiągnąć poprzez podążanie tzw. Ośmioraką Ścieżką.

Ośmioraka Ścieżka składa się z ośmiu elementów: prawidłowego poglądu, prawidłowej intencji, prawidłowej mowy, prawidłowego działania, prawidłowego sposobu życia, prawidłowego wysiłku, prawidłowej uwagi i prawidłowego skupienia.

Ciekawostka: Symbolami buddyzmu są m.in.: Koło Dharmy (symbol cyklu narodzin i śmierci), kwiat lotosu (symbol mądrości, moralności i skupienia) oraz swastyka (w Azji symbol pomyślności).

Działalność Buddy i rozwój religii

Przez kolejne 45 lat Budda Śakjamuni podróżował po północnych Indiach, nauczając i zyskując wyznawców. Zmarł, czyli wszedł w stan ostatecznej nirwany (parinirwany), około 480 r. p.n.e. w Kuśinagarze. Nie zostawił żadnych pism – sutry zawierające jego nauki zostały spisane przez uczniów po jego śmierci.

Uwaga: Buddyzm jest nazywany religią nonteistyczną, ponieważ wiara w bogów nie ma znaczenia dla indywidualnej drogi człowieka do osiągnięcia nirwany i wyzwolenia z cyklu narodzin i śmierci (samsary).

Główne odłamy i ekspansja buddyzmu

Podobnie jak chrześcijaństwo, buddyzm na przestrzeni wieków uległ podziałom. Współcześnie wyróżnia się dwa główne odłamy: theravadę („naukę starszych”) oraz mahajanę („wielki wóz”). Gałęzią mahajany jest wadżrajana, znana jako buddyzm Diamentowej Drogi.

Obecnie buddyzm dominuje w krajach takich jak Tajlandia, Kambodża, Laos, Bhutan i Sri Lanka. Wielu wyznawców można spotkać także w Indonezji, Wietnamie, Malezji czy Japonii. Na Zachodzie zyskał popularność w latach 60. XX wieku, a do Polski dotarł w latach 70.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy i gdzie powstał buddyzm?

Buddyzm powstał na przełomie VI i V wieku p.n.e. w północnych Indiach, na bazie nauk głoszonych przez Siddharthę Gautamę.

Kto jest założycielem buddyzmu?

Założycielem buddyzmu jest Siddhartha Gautama, który po osiągnięciu duchowego oświecenia stał się Buddą, czyli „Oświeconym”. Urodził się około 560 r. p.n.e. na terenie dzisiejszego Nepalu.

Na czym opiera się buddyzm?

Podstawą buddyzmu są Cztery Szlachetne Prawdy dotyczące natury cierpienia i drogi do jego ustania. Droga ta, zwana Ośmioraką Ścieżką, prowadzi do wyzwolenia z cyklu narodzin i śmierci (samsary) i osiągnięcia nirwany.