Mikołajki: Kiedy wypadają i jakie są tradycje?

Kim był Święty Mikołaj z Miry? Krótka historia tradycji

Postać Świętego Mikołaja, z którą związany jest zwyczaj dawania prezentów, jest inspirowana biskupem Miry żyjącym na przełomie III i IV wieku. Według hagiografii był on człowiekiem wyjątkowo wrażliwym na ludzkie nieszczęście. Odziedziczonym po rodzicach majątkiem chętnie dzielił się z osobami potrzebującymi, dlatego w ikonografii bywa przedstawiany m.in. z sakiewką z pieniędzmi bądź z workiem prezentów. Kult Mikołaja z Miry jako świętego sięga IX/X wieku, jednak sam zwyczaj wręczania prezentów w dzień jego wspomnienia liturgicznego pojawił się w Europie znacznie później, bo około XV wieku.

Mikołajkowe tradycje w Polsce

W dzisiejszych czasach obchody Mikołajek w Polsce przyjmują różnorodną formę. W większości domów dzieci otrzymują prezenty od św. Mikołaja w nocy z 5 na 6 grudnia lub rankiem 6 grudnia. Na drobne upominki mogą również liczyć w swoich przedszkolach i szkołach. Do najmłodszych często przychodzi Mikołaj „we własnej osobie”, przynosząc paczki ze słodyczami. Z kolei starsze dzieci w szkołach często obdarowują siebie nawzajem, a osoba obdarowywana jest wybierana w drodze losowania.

Współczesny wizerunek Świętego Mikołaja: Skąd się wziął?

Współczesny wizerunek św. Mikołaja – starszego pana z długą, białą brodą i sporym brzuchem, ubranego w czerwony strój – powstał w 1932 roku na potrzeby świątecznej kampanii reklamowej Coca-Coli. Jego twórcą był ilustrator Frederic Mizen. Z kolei legenda o tym, że św. Mikołaj mieszka w Laponii, została rozpropagowana przez fińskiego sprawozdawcę radiowego, Markusa Rautio, w latach 20. XX wieku.

Jak obchodzi się Mikołajki na świecie?

Święty Mikołaj i zwyczaj dawania prezentów są znane niemal na całym świecie, jednak istnieją spore różnice w formie i czasie obchodów Mikołajek w poszczególnych krajach. Na przykład w Hiszpanii, Czechach i na Słowacji prezenty podkładane są w nocy z 5 na 6 grudnia, podobnie jak w Polsce. Natomiast w Holandii i Belgii św. Mikołaj (Sinterklaas) przychodzi już 5 grudnia. Z kolei w USA oczekuje się go dopiero w nocy z 24 na 25 grudnia – to on wkłada prezenty pod choinkę oraz do świątecznych skarpet.

Ciekawostka: „Polski” św. Mikołaj we Francji nosi imię Saint Nicolas, w Niemczech nazywany jest Sankt Nikolaus, w Austrii i Szwajcarii – Samichlaus, w Czechach – Mikuláš, natomiast w USA oraz w Wielkiej Brytanii znany jest jako Santa Claus.

Warto także wspomnieć, że w niektórych państwach zwyczaj rozdawania prezentów dzieciom powiązano z innymi postaciami:

• Rosja: Dziadek Mróz zostawia upominki w Nowy Rok.
• Francja (niektóre regiony): Père Noël („bożonarodzeniowy ojciec”) przynosi prezenty 24 grudnia.
• Włochy: Zamiast Mikołaja pojawia się wróżka La Befana, która w Święto Trzech Króli wrzuca podarunki przez komin.
• Szwecja: W Wigilię prezenty przynosi skrzat Jultomte.

Czy wiesz, że... w Poznaniu, na Ziemi Lubuskiej, na Kujawach i na Warmii można spotkać się z postacią Gwiazdora, który rozdaje prezenty w Wigilię.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy wypadają Mikołajki?

Mikołajki obchodzone są co roku 6 grudnia, w dniu wspomnienia św. Mikołaja z Miry w Kościele Katolickim. Zgodnie z tradycją, prezenty wręcza się w nocy z 5 na 6 grudnia lub rankiem 6 grudnia.

Kim był prawdziwy Święty Mikołaj?

Prawdziwy Święty Mikołaj był biskupem Miry (teren dzisiejszej Turcji), żyjącym na przełomie III i IV wieku. Zasłynął z wielkiej hojności i wrażliwości na ludzkie nieszczęście, a po śmierci został ogłoszony świętym.

Skąd wziął się wizerunek Mikołaja w czerwonym stroju?

Współczesny, popularny wizerunek Mikołaja jako starszego pana z białą brodą w czerwonym stroju został spopularyzowany w 1932 roku przez firmę Coca-Cola w jej globalnej kampanii reklamowej.

Czy Mikołajki obchodzi się tylko w Polsce?

Nie, zwyczaj ten jest popularny na całym świecie, choć jego forma, data i postać przynosząca prezenty mogą się znacznie różnić. Na przykład w Holandii prezenty wręcza się 5 grudnia, a w USA Mikołaj (Santa Claus) jest postacią związaną z Bożym Narodzeniem i przynosi prezenty w nocy z 24 na 25 grudnia.