Co grozi za niestawienie się w sądzie? Poznaj konsekwencje i kary

Co grozi za niestawienie się do sądu jako oskarżony?

Zgodnie z art. 377 § 3 Kodeksu postępowania karnego, oskarżony, który nie pojawia się na obowiązkowej rozprawie, musi liczyć się z natychmiastowym zatrzymaniem i przymusowym doprowadzeniem. Nie grozi mu natomiast kara grzywny.

Jednocześnie obowiązujące przepisy zezwalają na prowadzenia postępowania karnego bez udziału oskarżonego w sytuacji, gdy ten nie stawi się na rozprawie. Wówczas sąd uznaje jego poprzednio złożone wyjaśnienia za wystarczające do wydania wyroku zaocznego (art. 377 § 4 k.p.k.).

Oskarżony może wnieść sprzeciw wobec orzeczenia wydanego zaocznie albo apelację. Sprzeciw musi zawierać usprawiedliwienie nieobecności na rozprawie, a sąd bierze go pod uwagę tylko wtedy, gdy uzna przedstawione usprawiedliwienie za wystarczające.

Co grozi za niestawienie się do sądu jako pozwany?

W postępowaniu cywilnym, tak jak i w postępowaniu karnym, sąd może wydać wyrok zaoczny. Zgodnie z art. 339 § 1 k.p.c. dochodzi do tego wówczas, gdy:

• pozwany nie stawia się na rozprawę;
• pozwany jest obecny na rozprawie, ale nie bierze w niej aktywnego udziału.

Co więcej, w świetle obowiązujących przepisów, wyrok wydany w nieobecności pozwanego nie będzie zaoczny, jeżeli pozwany żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności albo składał już w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na piśmie (art. 340 k.p.c.).

Tym samym strona pozwana, która nie stawia się na rozprawie, musi wziąć pod uwagę, że najprawdopodobniej wyrok i tak zapadnie. Należy również zaznaczyć, że w świetle prawa milczenie pozwanego co do twierdzeń strony powodowej sprawia, że sąd może uznać te twierdzenia za fakty przyznane (art. 230 k.p.c). W postępowaniu cywilnym nie przewiduje się natomiast przymusowego doprowadzenia.

Zdarzają się jednak sytuacje, w których obecność pozwanego jest konieczna, np. gdy musi on przedstawić istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dokumenty. Wówczas brak stawiennictwa na rozprawie może skutkować karą grzywny.

Co grozi za niestawienie się do sądu jako świadek?

Zgodnie z art. 274 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, świadkowi za nieusprawiedliwione niestawiennictwo grozi kara grzywny oraz powtórne wezwanie. Jeżeli, pomimo otrzymania drugiego wezwania, świadek się nie pojawi, sąd może zarządzić jego przymusowe doprowadzenie i ukarać kolejną grzywną. Maksymalna wysokość grzywny w postępowaniach cywilnych to pięć tysięcy złotych (art. 163 § 1 k.p.c.).

Sąd może anulować karę grzywny oraz odstąpić od przymusowego doprowadzenia pod warunkiem, że świadek usprawiedliwi swoje niestawiennictwo w ciągu siedmiu dni od otrzymania decyzji sądu lub na pierwszym posiedzeniu, na które zostanie wezwany.

Z kolei w postępowaniach karnych brak stawiennictwa świadka na rozprawie skutkuje nałożeniem na niego kary pieniężnej w wysokości do 3000 złotych (art. 285 § 1 k.p.k.), a w niektórych wypadkach również jego zatrzymaniem i przymusowym doprowadzeniem (art. 285 § 2 k.p.k.). Co więcej, za uporczywe niestawiennictwo art. 287 § 2 Kodeksu postępowania karnego przewiduje możliwość aresztu świadka na okres do 30 dni.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co grozi oskarżonemu za niestawienie się na rozprawie?

Oskarżonemu, który nie stawi się na obowiązkowej rozprawie, grozi natychmiastowe zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie do sądu. Sąd może również prowadzić postępowanie pod jego nieobecność i wydać wyrok zaoczny, opierając się na wcześniej złożonych wyjaśnieniach.

Jakie są konsekwencje nieobecności pozwanego w sprawie cywilnej?

W postępowaniu cywilnym niestawiennictwo pozwanego może skutkować wydaniem wyroku zaocznego. Sąd może uznać twierdzenia strony powodowej za przyznane. Choć przymusowe doprowadzenie nie jest standardową procedurą, w sytuacjach, gdy obecność pozwanego jest konieczna (np. do przedstawienia dokumentów), sąd może nałożyć na niego karę grzywny.

Jaka kara grozi świadkowi za niestawienie się w sądzie?

Świadkowi za nieusprawiedliwione niestawiennictwo grożą dotkliwe kary. W postępowaniu cywilnym jest to kara grzywny (do 5000 zł) i możliwość przymusowego doprowadzenia. W sprawach karnych kara pieniężna wynosi do 3000 zł, a za uporczywe unikanie stawiennictwa sąd może zarządzić nawet areszt na okres do 30 dni.